Công nghệ tự động đang thay đổi diện mạo ngành xây dựng trên toàn thế giới, và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng đó. Khi những chiếc máy bẻ đai sắt tự động, máy cắt sắt thủy lực, máy uốn sắt thông minh, hay robot thi công dần xuất hiện nhiều hơn ở các công trình, câu hỏi lớn được đặt ra là: Liệu tự động hóa có khiến người lao động mất việc, hay thực ra đang mở ra một cơ hội nghề nghiệp mới?
1. Nỗi lo: “Máy thay người”
Trong nhiều năm, người thợ xây, thợ sắt, thợ cơ khí luôn tự hào vì tay nghề khéo, sức khỏe tốt và kinh nghiệm thực tế. Nhưng khi máy móc bắt đầu đảm nhận các công việc từng gắn liền với con người như bẻ đai, uốn sắt, cắt thép hay đan lưới nhiều người không tránh khỏi cảm giác lo lắng: “Rồi mình sẽ còn việc làm không?”.
Thực tế, máy móc không lấy đi việc làm, mà chỉ thay đổi bản chất công việc. Những công việc nặng nhọc, lặp lại, đòi hỏi sức bền giờ đây giao cho máy. Còn con người sẽ chuyển sang vai trò điều khiển, giám sát, tối ưu và bảo trì thiết bị. Người thợ vẫn cần thiết, chỉ là họ phải nâng cấp chính mình.
2. Cơ hội: “Người hiểu máy là người có giá trị”
Khi công trường có máy móc hiện đại, không phải ai cũng vận hành được. Một người thợ biết cài đặt thông số, bảo trì máy, xử lý lỗi, hiểu nguyên lý hoạt động sẽ có giá trị hơn bao giờ hết. Thực tế cho thấy, những người chịu học hỏi và làm quen với công nghệ được trả lương cao hơn, có vị trí ổn định hơn, và dễ thăng tiến trong nghề.
Trong các xưởng thép, chỉ cần 1-2 người vận hành máy bẻ đai là có thể đảm bảo năng suất của cả đội 5-7 người trước đây. Nhưng đổi lại, người đó cần biết máy nghe thế nào, chạy ra sao, và báo lỗi khi nào một kỹ năng không thể học trong ngày một ngày hai. Vì thế, cơ hội thật sự mở ra cho những ai chịu học, chịu thay đổi.
3. Tự động hóa không chỉ là tiết kiệm - mà là xu hướng sống còn
Các công trình hiện nay yêu cầu tiến độ nhanh, độ chính xác cao và tính an toàn tuyệt đối. Nếu vẫn giữ cách làm thủ công, nhà thầu không thể cạnh tranh nổi với các đơn vị đã áp dụng máy móc tự động.
Tự động hóa giúp giảm chi phí nhân công, ổn định chất lượng sản phẩm, và đảm bảo an toàn lao động, đặc biệt ở những khâu nguy hiểm như cắt, uốn, hoặc hàn sắt. Vì vậy, thay vì nhìn công nghệ như đối thủ, ngành xây dựng đang coi nó là người bạn đồng hành, giúp cả hệ thống phát triển chuyên nghiệp và bền vững hơn.
4. Con người vẫn là trung tâm của công nghệ
Máy móc có thể chạy không ngừng nghỉ, nhưng chỉ con người mới biết khi nào cần dừng lại để điều chỉnh, bảo dưỡng hoặc cải tiến. Một chiếc máy bẻ đai tự động có thể nhớ hàng trăm mẫu đai, nhưng để chọn được mẫu phù hợp cho từng công trình, vẫn cần người hiểu nghề và có kinh nghiệm thực tế.
Tự động hóa chỉ phát huy hết sức mạnh khi có con người làm chủ nó. Vì vậy, thay vì lo sợ, người lao động trong ngành xây dựng nên coi đây là thời điểm để học thêm, thử sức và khẳng định mình trong vai trò mới.
Lời kết:
Tự động hóa không phải là kẻ cướp việc làm, mà là tấm vé nâng hạng nghề nghiệp cho những ai sẵn sàng học hỏi. Người thợ không còn là người làm thuê cho máy, mà là người điều khiển, làm chủ máy. Ngành xây dựng Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, và cơ hội chỉ thuộc về những ai dám thay đổi trước khi bị bỏ lại phía sau.
